„Platt maakt“ Wenn dat Loog man en Naam hett
In seiner Kolumne befasst sich Wilko Lücht diesmal mit dem Pragmatismus der Friesen. Dieser macht sich vor allem in der Benennung von Orten bemerkbar.
De Fresen sünd en arig Volk; well sülvst Frees is, de dürt dat hopenlik seggen. De Fresen proten (snacken, baale, snaake, …) nich lang un packen an, um blot en paar Klischees to nömen. Blot hör Spraken sünd mennigfollig, as de Klammer in de Satz vördeem wiesen deit. Wat Fresen kennen noch de freeske Spraak, wat hebben hum för Plattdüütsk of Hoogdüütsk togeven, man all blieven Fresen – nettgeliek, wo se proten (of wat för en Woord se för „Proten“ bruken).
Un umdat se nich lang snacken un futt anpacken, hebben se villicht versüümt, en egen Staat to grünnen. För de Fresen was dat blot van Belang, dat se hör egen Bodel sülvst in d‘ Hand nammen. Daar hebben se sük van nüms wat inschünen laten. Of dat villicht doch beter west weer, se harren en egen Staat, daar mögen annern över reselveren.
Torügg na dat Thema Proten. Ok wenn de Fresen en heel Rummel Spraken un Talen hebben: Bi de Namen för Logen un Dörpen könen se allsmetts överraschend pragmatisch wesen. Haast överall daar, waar sük Fresen daallaten hebben, gifft dat en Loog, wat Millm heten deit. In Oostfreesland gifft ‘t sogaar twee daarvan – een in ‘t Rheiderland un een in d‘ Krummhörn. Dat ‘n de beid utnannerhollen kann, heet dat Millm in d‘ Krummhörn Groot Millm un dat in ‘t Rheiderland – tominnst inoffiziell – lüttje Millm. Ok wenn de (lüttje) Millmers dat villicht nich so geern hören …
De beid Millms in Oostfreesland sünd man blot fievtig Perzent van alle Millms, de ‘t in Düütskland gifft. Dat gifft noch een in dat Land Wursten nich wied van Cuxhaven of un noch een up dat noordfreeske Eiland Föhr. Up Föhrer Freesk heet dat Madlem. All veer Millms liggen in Kuntreien, waar Fresen leven of leevt hebben.
Man de Pragmatismus van de Fresen geiht noch wieder: Se bruken nich blot desülvige Namen mehrmaals, nee, ok de Bedüden van de Naam „Millm“ (of Midlum, Madlem) is nich besünners kumplizeert: Dat heet nix anners as „Loog in d‘ Middte“. För Millm up dat Eiland Föhr kunn de Naam nich beter passen. Wenn ‘n sük dat Eiland Föhr so up de Landkaart ankieken deit, denn stellt een gau fast: Millm of Midlum of Madlem liggt midden up dat Eiland.
Un van de anner dree Millms kann ‘n tominnst seggen, dat se „midden“ tüsken twee anner Logen liggen. Wenn dat Loog man en Naam hett!
De Fehntjers hebben vullkomen gro‘ Foten
Plattdüütsk sünner Tradition?
De Nörders un hör Autokenntekens
